• strict warning: Only variables should be assigned by reference in /home/gezondev/public_html/sites/all/modules/links/links_related.module on line 197.
  • strict warning: Only variables should be assigned by reference in /home/gezondev/public_html/sites/all/modules/links/links_related.module on line 433.
  • strict warning: Only variables should be assigned by reference in /home/gezondev/public_html/sites/all/modules/links/links.inc on line 1450.
  • strict warning: Only variables should be assigned by reference in /home/gezondev/public_html/sites/all/modules/links/links.inc on line 1450.

Porcien Reproductief en Respiratoir Syndroom (PRRS)

 

  1. Ziekteverwekker
  2. Ziektebeelden
  3. Verspreiding
  4. Diagnose
  5. Behandeling en preventie
  6. Economische impact
  7. Veel gestelde vragen

 

Ziekteverwekker

Porcien Respiratoir en Reproductief Syndroom virus, een enkelstrengig RNA virus behorende tot de familie van de Arteriviridae.
Kenmerkend voor het virus is dat het in staat is zijn genetische code zeer snel te veranderen, waardoor er in het veld zeer veel verschillende virusstammen met verschillende virulentie circuleren.

<Terug naar boven>

 

Ziektebeelden

Het PRRS virus kan vruchtbaarheids- en luchtwegproblemen veroorzaken.

Bij zeugen kunnen volgende symptomen waargenomen worden:
- Verwerpen in het laatste derde van de dracht
- Meer vroeggeboortes
- Meer zwak geboren biggen
- Meer doodgeboren biggen en mummies 
- Meer uitval in de kraamstal

Bij gespeende biggen en vleesvarkens kunnen volgende symptomen waargenomen worden:
- Luchtwegproblemen met wisselvallige reactie op antibioticabehandelingen
- Verlaagde groei
- Minder uniforme groepen
- Verhoogde gevoeligheid voor secundaire infecties
- Meer uitval

<Terug naar boven>

 

Verspreiding

In het overgrote deel van de chronisch geïnfecteerde bedrijven is er een ongecontroleerde circulatie van het PRRS virus in de zeugenstapel. Deze bedrijven hebben te maken met steeds terugkerende perioden van PRRS gerelateerde vruchtbaarheidsproblemen bij de zeugen en luchtwegproblemen bij de gespeende biggen op de batterij. Infectie met het PRRS virus kan zeer vroeg plaatsvinden bij biggen op de batterij, via infectie van de biggen in de baarmoeder door transplacentaire overdracht of van zeug naar big in het kraamhok. Tomen van geïnfecteerde biggen vormen dan een bron van het virus voor andere biggen op de batterij, waardoor er een continue circulatie van het virus in de varkenspopulatie in stand wordt gehouden. Kennis en begrip van de factoren die viruscirculatie en overdracht in de hand werken zijn dus van essentieel belang om het bedrijf te stabiliseren.

Volgende infectieroutes werden beschreven (in dalende volgorde van belangrijkheid):

  • Directe transmissie tussen varkens

→ Verticale transmissie (zeug - big):
Een transplacentaire overdracht van het PRRS virus, waarbij geïnfecteerde zeugen het virus doorgeven aan foeti in de baarmoeder, komt voornamelijk voor in het laatste derde van de dracht. Dit resulteert in foetale sterfte en abortus of in zwak geboren of ‘normale’ biggen die drager zijn van het virus.

→ Horizontale transmissie (tussen varkens):
Varkens zijn zéér gevoelig voor transmissie van het PRRS virus tussen dieren. Onder de omstandigheden van een normale bedrijfsvoering zijn er verschillende handelingen die een gevaar voor overdracht kunnen betekenen, zoals oormerken, staarten couperen, injectie met antibiotica of vaccins, tanden knippen,… Omdat het PRRS virus ook aanwezig is in het speeksel van geïnfecteerde varkens vormt ook het natuurlijke gedrag van varkens die in groep gehouden worden een risico, bijvoorbeeld door transmissie via schrammen op de huid. Agressief gedrag zoals staartbijten en oorbijten vormt eveneens een risico voor verspreiding van het virus door contact met bloed en speeksel.

  • Sperma

Zeugen en gelten kunnen geïnfecteerd worden met het PRRS virus door inseminatie met besmet sperma.
Omwille van dit risico hebben verschillende KI centra in België en de omringende landen ondertussen een PRRS vrije status.

  • Personeel en materiaal

Het PRRS virus wordt uitgescheiden via speeksel, urine, mest,… Hierdoor is er een besmetting van de stalomgeving en gevaar voor overdracht van het virus door materiaal en personeel. Vooral onder winteromstandigheden (lage temperaturen, hoge vochtigheid) blijkt dit risico reëel. Het virus is slecht bestand tegen hoge temperaturen en droogte, waardoor de kans op overdracht langs deze weg tijdens de zomermaanden veel kleiner is.
De mens is geen drager van het PRRS virus over een lange termijn, maar onderzoek heeft wel aangetoond dat het virus gedurende een bepaalde tijd infectieus kan blijven op de handen, na contact met besmette dieren. Ook via laarzen en kledij kan het virus overdragen worden.
Het verwisselen van laarzen en overals en het reinigen van de handen is dus belangrijk om de overdracht van het PRRS virus tussen diergroepen te voorkomen.

  • Vrachtwagens

Vrachtwagens die geïnfecteerde dieren hebben vervoerd vormen een mogelijke besmettingsbron. Een goede reiniging en ontsmetting van vrachtwagens tussen verschillende transporten is belangrijk. Daarbij is het drogen van de vrachtwagen na de reiniging van zeer groot belang.

  • Insecten

Insecten zoals vliegen en muggen vormen een mechanische vector voor het PRRS virus. Dit wil zeggen dat het virus zich niet vermeerdert in de insecten, maar dat ze het virus wel gedurende een bepaalde tijd met zich meedragen. Langs deze weg kan ook overdracht van het PRRS virus plaatsvinden tussen bedrijven.

  • Via de lucht (aërosol)

Hoewel er veel tegenstrijdige informatie bestaat over risico op verspreiding van het virus via de lucht en dit zeker niet de belangrijkste infectieroute is, zijn er toch verschillende onderzoeken die transmissie via de lucht bevestigen. Vooral temperatuur en luchtvochtigheid zijn bepalend voor het risico op overdracht van het virus via de lucht. Bij lage temperaturen en hoge luchtvochtigheid is er een verhoogd risico op overdracht van het PRRS virus.

<Terug naar boven>

 

Diagnose

Volgende diagnostische methoden worden het meest toegepast:

  • Aantonen van antistoffen tegen het PRRS virus

Antistoffen tegen het PRRS virus kunnen aangetoond worden in bloedserum door middel van een ELISA test. Het nadeel van deze methode is dat er geen onderscheid kan gemaakt worden tussen antistoffen ten gevolge van een veldbesmetting en antistoffen ten gevolge van vaccinatie. Daarom wordt vaak gewerkt met gepaarde sera. Hierbij worden een eerste maal bloedstalen genomen van dieren op het ogenblik van het optreden van klinische symptomen die mogelijks gerelateerd zijn met een PRRS infectie (vb. abortus bij zeugen, beginnende luchtwegproblemen bij biggen op de batterij). Van dezelfde dieren wordt een tweede maal bloed genomen 3 tot 4 weken later. De resultaten van de eerste en tweede bloedname worden met elkaar vergeleken. Indien er een duidelijke stijging van de antistoftiters wordt opgemerkt, dan heeft er PRRS infectie plaatsgevonden op het ogenblik van de kliniek.

  • Aantonen van het PRRS virus door middel van een PCR test

Bij een PCR test wordt genetisch materiaal van het PRRS virus opgespoord in weefsel (vb. longweefsel, milt ), bloed, speeksel of sperma.
Deze techniek wordt bijvoorbeeld toegepast op geaborteerde foetussen om na te gaan of het PRRS virus hierin aanwezig is.

<Terug naar boven>

 

Behandeling en preventie

Behandeling en preventie van het PRRS virus is niet eenvoudig en in veel gevallen is een combinatie van verschillende maatregelen noodzakelijk.

Het succes op bedrijfsniveau wordt bepaald door de mate waarin de maatregelen strikt worden opgevolgd.

  • Management en biosecurity

- All-in/all-out: geen vermenging van dieren van verschillende leeftijdsgroepen
- Biggen enkel verleggen tijdens de eerste 24u na werpen, nadien niet meer
- Reinigen en ontsmetten van stallen en materiaal.
De meeste ontsmettingsmiddelen zijn werkzaam tegen het PRRS virus.
Het is van essentieel belang om stallen en materiaal goed te laten opdrogen na de reiniging.
- Gebruik van PRRS vrij sperma
- Goede insectenbestrijding
- Respecteren van de looplijnen in de stal (dieren van jong naar oud bezoeken). 
- Strikte scheiding van materiaal en kledij voor de verschillende afdelingen op het bedrijf (kraamhok, batterij, vleesvarkens). 
- Regelmatig nieuwe injectienaalden gebruiken (vb. nieuwe naald per nest in het kraamhok, nieuwe naald per hok bij biggen in de batterij,...).  

  • Quarantaine inkomende gelten

Quarantaine van de inkomende dieren heeft een dubbel doel:

1. Verhinderen dat de aangekochte dieren kiemen binnen brengen in het bedrijf.
Onderzoek heeft aangetoond dat besmette dieren het PRRS virus gedurende 6 tot 8 weken kunnen uitscheiden. Een voldoende lange quarantaine periode is dus noodzakelijk om te verhinderen dat het virus via aangekochte dieren het bedrijf binnen komt. Bovendien moet er op gelet worden dat de looplijnen binnen het bedrijf steeds gerespecteerd worden. De quarantainestal moet als laatste bezocht worden, zodat er geen virustransfer via de dierverzorgers naar de andere dieren mogelijk is.

2. Acclimatisatie van de aangekochte dieren aan de kiemen die op het bedrijf aanwezig zijn.
Het is belangrijk er voor te zorgen dat de te introduceren gelten een zelfde immuunstatus hebben dan de zeugen op het moment dat ze in de zeugenstapel gebracht worden. Wanneer gelten binnen gebracht worden in een met PRRS besmet bedrijf is het daarom belangrijk om ze in de quarantaineperiode te vaccineren tegen het PRRS virus.

  • Stopzetten van de aankoop van fokmateriaal

Naast een goede quarantaine van de inkomende dieren kan ook overgegaan worden tot een stopzetting van de aankoop van fokmateriaal gedurende een bepaalde tijd. Het doel hiervan is om de zeugenstapel te stabiliseren. In deze periode hebben alle negatieve dieren in de zeugenstapel de kans om geïnfecteerd te geraken, welke resulteert in een immune zeugenstapel met een sterk gereduceerde viruscirculatie.

  • Vaccinatie

Het doel van vaccinatie is om een immuunrespons te induceren die de dieren beschermt tegen ziekte, zonder daarbij infectie te voorkomen en de viruscirculatie te verminderen.
In België zijn zowel dode vaccins als levend verzwakte vaccins beschikbaar.
De levend verzwakte vaccins zijn zowel geregistreerd voor gebruik bij fokmateriaal als bij vleesvarkens, de dode vaccins zijn enkel geregistreerd voor gebruik bij zeugen en gelten. Het is algemeen aanvaard dat levend verzwakte vaccins een meer efficiënte immuunrespons induceren dan dode vaccins. Omwille van het risico op spreiding van het vaccinvirus wordt in sommige gevallen toch gekozen voor het gebruik van dode vaccins.
Omwille van verschillen in de infectiedynamiek van het PRRS virus is een vaccinatieschema op maat van het bedrijf (in plaats van een standaard vaccinatieprotocol) vaak aangewezen.

  • Eradicatie

Eradicatie van het PRRS virus op een bedrijf is mogelijk. Verschillende technieken zoals depopulatie-repopulatie, partiële depopulatie-repopulatie,… zijn hierbij mogelijk.
Een succesvol eradicatieplan houdt ook in dat er een strikt biosecurity plan wordt uitgewerkt en toegepast om te verhinderen dat het bedrijf herbesmet wordt. Vooral in varkensdichte gebieden blijkt het verhinderen van een herbesmetting erg moeilijk.

<Terug naar boven>

 

Economische impact

PRRS is een van de economisch belangrijkste ziekten in de varkenshouderij. De belangrijkste schade wordt veroorzaakt door een verminderde productiviteit van de zeugen op het bedrijf (verhoogd aantal terugkeerders, toename van het aantal verliesdagen, daling van het productiegetal). Ook bij de biggen en vleesvarkens is er schade door luchtwegproblemen en een verhoogd sterftepercentage in het kraamhok, op de batterij en in de afmestperiode.

<Terug naar boven>

 

Veel gestelde vragen

Hoe lang overleeft het PRRS virus in mest?

De overlevingsduur van het virus in mest is onder andere afhankelijk van de temperatuur en zuurtegraad. In een onderzoek waarbij de overlevingsduur werd onderzocht bij verschillende temperaturen (4, 25 en 37°C) en zuurtegraden (pH 4, 7 en 10) kon de langste overlevingsduur vastgesteld worden bij 4°C en pH 7. Onder deze omstandigheden overleefde het PRRS virus gedurende 2 weken.

 

Hebt u een vraag over PRRS, stuur ons dan een e-mail door te klikken op onderstaande link:

"contact"

<Terug naar boven>